Świat Kobiety

Praca na etacie nie musi oznaczać ośmiu godzin spędzonych każdego dnia za biurkiem. Kodeks pracy pozwala na ułożenie sobie czasu pracy tak, by bez trudu pogodzić obowiązki zawodowe i domowe.

Czasy, kiedy każdy musiał spędzać w pracy od 7. do 15. i nie było możliwości wykonywania obowiązków zawodowych poza zakładem pracy -już mineły. Z badań TNS OBOP wynika, że co drugi Polak chciałby pracować z domu. O może to robić, bo kodeks pracy daje taką możliwość zatrudniania na bardziej elastycznych zasadach. Oto one:

telepraca - wykonywanie obowiązków służbowych przez telefon, internet;
zadaniowy czas pracy - rozliczanie się z pracodawcą z wykonania powierzonej pracy, a nie poświęconego na to czasu;
job-sharing - dzielenie swoich obowiązków służbowych z drugą osobą;
elastyczne godziny pracy - wykonywanie obowiązków służbowych w innych godzinach niż większość pracowników;
praca w niepełnym wymiarze godzin - np. na pół etatu.

Dla kogo te elastyczne zasady są doskonałym rozwiązaniem dla osób, które nie mogą pracować każdego dnia przez osiem godzin. Z pewnością są wygodne szczególnie dla kobiet, które mają małe dzieci lub muszą pracę dzielić z innymi obowiązkami, np. pomocą starszym rodzicom czy pielęgnacją osoby chorej. Takie formy zatrudnienia świetnie sprawdzą się również, gdy mieszkamy daleko od firmy i mamy dość marnowania czasu w korkach.

Niestety, taka organizacja pracy nie jest możliwa we wszystkich zawodach. Telepraca doskonale sprawdzi się w przypadku np. księgowej, tłumacza, informatyka doradcy podatkowego czy ubezpieczeniowego. Zadaniowy czas pracy to rozwiązanie, gdy jesteś np. krawcową, przygotowujesz przyjęcia weselne albo projektujesz ogrody. Elastyczne godziny możliwe są w przypadku zadań, których wykonywanie nie jest uzależnione od pracy innych osób - mogą tak pracować np. urzędnicy, którzy nie mają kontaktu z petentami, a jedynie rozpatrują ich sprawy, czy pracownicy magazynowi. Job-sharing lub zmniejszony wymiar godzin to rodzaj zatrudnienia który można stosować w każdym zawodzie.

Jak to załatwić Jeżeli pracownik chciałby skorzystać z możliwości, jakie daje kodeks pracy, musi przede wszystkim porozmawiać ze swoim pracodawcą i przekonać go do takiej formy zatrudnienia. Jeśli szef zgodzi się, należy wystąpić z prośbą o ustalenie indywidualnego rozkładu czasu pracy na piśmie. A potem należy przygotować i podpisać aneks do umowy o pracę. Powinny się w nim znaleźć:

nowe godziny pracy - w przypadku telepracy, elastycznych godzin pracy czy niepełnego etatu;
nowe miejsce wykonywania obowiązków służbowych - w przypadku telepracy i zadaniowego czasu pracy;
nowy podział obowiązków - w przypadku job-sharingu i pracy w niepełnym wymiarze godzin;
czas, przez jaki będą obowiązywały zmienione zasady - w przypadku wszystkich umów. Zwykle takie umowy zawierane są najpierw na próbę, na 3 miesiące. W tym czasie pracownik i pracodawca mają szansę przyjrzeć się, czy nowe zasady zatrudnienia sprawdzają się w praktyce.

Wady i zalety
Zatrudnienie na elastycznych zasadach wydaje się być idealną formą zatrudnienia - daje pracownikowi możliwość pogodzenia obowiązków służbowych z życiem prywatnym. Ale każda z tych form zatrudnienia ma także swoje poważne wady, które warto wziąć pod uwagę, zanim zdecydujemy się na zmiany.

W przypadku telepracy pracownik o ustalonej przez przełożonych porze loguje się do systemu albo po prostu kontaktuje się z firmą: przez Skypa. Gadu-Gadu, telefon lub maila, i potem przez kilka godzin pracuje nad powierzonymi mu zadaniami. Wadą takiej pracy jest brak bezpośredniego kontaktu z innymi osobami z biura, a także kłopot z mobilizacją do pracy, gdy szefa nie ma w pobliżu i nie kontroluje, czy zajmujemy się wykonywaniem obowiązków służbowych. Wybierając telepracę, należy bezwzględnie codziennie dzwonić do swojej firmy i przypominać o swoim istnieniu. Pracodawca, nie widząc rano swojego pracownika, czasami po prostu o nim zapomina. Należy także pamiętać o dokładnym ustaleniu z pracodawcą, w jaki sposób rozliczane będą np. służbowe rozmowy telefoniczne, które pracownik wykonuje z domu lub inne koszty, które doliczane są do domowych rachunków.

Wybierając zadaniowy czas pracy, trzeba się liczyć z tym, że szef nie będzie sprawdzał kiedy i w jaki sposób przygotowywany był zlecony przez niego projekt. Ważne będzie tylko to, by praca została wykonana w terminie. Dlatego w umowie zawartej z pracodawcą warto drobiazgowo określić zadania i czas, w jakim należy je wykonać. To zabezpieczenie dla pracownika, by pracodawca przy odbiorze pracy nie powiedział, że nie tego oczekiwał. Wadą tego rodzaju umowy jest fakt, że niewykonanie pracy na czas może nieść ze sobą konsekwencje (łącznie z rozwiązaniem umowy o pracę). Argumenty, że pracownik miał wypadek losowy może być dla szefa niewystarczającym wytłumaczeniem opóźnienia. Zadaniowy czas pracy oznacza także brak wynagrodzenia za nadgodziny, bo w tym przypadku nie da się ich obliczyć.

Decydując się na elastyczne godziny pracy, ustawowe 8 godzin pracownik wykonuje w czasie ustalonym z pracodawcą, np. od godziny 11. do 19. Można także rozliczać godziny tygodniowo - nieważne, kiedy się pracuje (można w weekendy), byle w ciągu tygodnia przepracować ustawowe 40 godzin. Wadą takiego rozwiązania jest to, że niełatwo zmobilizować się do wydajnej pracy w wolne dni. Poza tym, nietypowe godziny oznaczają utrudniony kontakt z innymi pracownikami.

Job-sharing. czyli podział obowiązków między dwie osoby, uczy współpracy, a także eliminuje problemy z zastępstwem -jeżeli jeden z pracowników rozchoruje się, drugi przejmuje jego obowiązki. Ważne jest jednak, by obie osoby podchodziły poważnie do swoich obowiązków - nie może być tak, że jedna nic nie robi, a druga nadrabia zaległości. Wada tego rozwiązania: gdy jedna ze współpracujących osób okaże się dużo lepsza, szef może zaproponować jej samodzielne wykonywanie obowiązków i zwolnić drugiego pracownika.

Zachęć pracodawcę!

Elastyczne formy zatrudnienia są korzystne nie tylko dla pracowników, ale i dla firm:

Firma pokazując się ze swojej ludzkiej" strony, stanie się bardziej atrakcyjna jako pracodawca. Da sygnał osobom starającym się o pracę, że dba o zachowanie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym pracowników.

Elastyczna praca to czysta oszczędność: ogranicza biurokrację i koszty, nie ma potrzeby wynajmowania ogromnej powierzchni biurowej, kupowania sprzętu i usług, za które trzeba płacić, gdy pracownicy wykonują swoje obowiązki na terenie zakładu pracy.

Brytyjskie badania pokazują że elastyczny czas pracy nie tylko zmniejsza koszty pracodawcy, ale także poprawia relacje z pracownikami. Prawie 70 proc. szefów uznało, że ten rodzaj pracy pozytywnie wpływa na atmosferę.

EKSPERT RADZI

Danuta Rutkowska

Główny Inspektorat Pracy

Pracodawca nie ma obowiązku zgodzić się na nasze elastyczne warunki zatrudnienia. Decyzja w tym zakresie zależy od jego dobrej woli i możliwości organizacyjnych firmy. Przed rozmową z szefem dobrze byłoby przygotować argumenty, które mogłyby go przekonać, że równie efektywnie będziemy wykonywać powierzone zadania w domu. Jeżeli pracodawca nie zgodzi się, pozostaje nam praca na starych zasadach, ewentualnie wyszukanie innej firmy, gdzie praktykuje się elastyczne formy wykonywania obowiązków pracowniczych. Uwaga! Ustalenia z szefem nie mogą mieć tylko charakteru ustnego. Nawet gdy wydaje się, że wszystko zostało ustalone, w praktyce może się okazać, że tak nie jest. Do inspekcji pracy zgłasza się wielu pracowników, którzy mają przez to problemy. Umowa na piśmie jest rodzajem zabezpieczenia. Ważne jest też, że bez względu na to, czy pracujemy na tradycyjnych zasadach, czy w innym systemie, przysługują nam takie same uprawnienia pracownicze, np. urlopy.

Lena Majewska