Wspólnota

U chwalona 1 lipca br. ustawa o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców m.in. przedłuża okres rozliczeniowy czasu pracy oraz Wprowadza Ograniczenia w zatrudnianiu pracowników na podstawie umów o pracę na czas określony.

Dzięki nowej regulacji przedsiębiorcy mogą z ważnych powodów przedłużyć okres rozliczeniowy czasu pracy, jednak nie więcej niż do 12 miesięcy. W tym okresie indywidualny rozkład czasu pracy pracownika może być zróżnicowany pod względem liczby godzin do przepracowania w poszczególnych miesiącach. Stosowanie takiego przedłużonego okresu rozliczeniowego nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku, tj. m.in. do 11 godzin w danej dobie.

W każdym miesiącu stosowania przedłużonego okresu rozliczeniowego czasu pracy wynagrodzenie pracownika nie może być niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Z kolei harmonogram czasu pracy może być sporządzany na okres krótszy niż okres rozliczeniowy. Musi jednak obejmować co najmniej 2 miesiące. Kolejną zmianą jest uelastycznienie czasu pracy pracownika dzięki możliwości ustalania przez przedsiębiorcę jego indywidualnego rozkładu czasu pracy, który może przewidywać różne godziny rozpoczynania i kończenia pracy. W tym przypadku ponowne wykonywanie pracy przez pracownika w tej samej dobie nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych, jeżeli nie zostaną przy tym naruszone jego prawa do odpoczynku.

Dzięki temu przedsiębiorstwa będą mogły dostosować swój czas pracy do kontrahentów, bez konieczności wypłacania pracownikom dodatków za godziny nadliczbowe tylko dlatego, że nie upłynęła jeszcze tzw. doba pracownicza zanim zaczęliby oni kolejny dzień pracy.

Przedłużenie okresu rozliczeniowego czasu pracy oraz ustalenie jego indywidualnego rozkładu pracodawca musi wprowadzić w układzie zbiorowym pracy lub w porozumieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi. Jeżeli u danego przedsiębiorcy nie działają takie organizacje, zmiany wprowadza się w porozumieniu z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym w danej firmie. Kopię takiego porozumienia należy przekazać właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy w terminie 3 dni roboczych od dnia jego zawarcia. Oprócz tego pracownik opiekujący się dzieckiem do ukończenia przez nie 14. roku życia albo innym członkiem rodziny może złożyć pracodawcy pisemny wniosek dotyczący ustalenia indywidualnego rozkładu czasu pracy, przewidującego różne godziny rozpoczynania i kończenia pracy. Przedsiębiorca musi uwzględnić wniosek pracownika, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację lub rodzaj wykonywanej pracy. O przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku należy poinformować na piśmie.

Powyższe regulacje mogą obowiązywać pracowników nie dłużej niż do 31 grudnia 2011 r. Zatrudnienie na podstawie umowy o pracę na czas określony, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie kolejnych umów o pracę na czas określony (między tymi samymi stronami stosunku pracy), nie może przekraczać 24 miesięcy. To samo dotyczy umów na czas nieokreślony trwających w dniu wejścia w życie tej ustawy. Jednak jeżeli termin rozwiązania umowy o pracę na czas określony, zawartej przed dniem wejścia w życie ustawy, przypada po 31 grudnia 2011 r., umowa rozwiązuje się z upływem czasu, na który została zawarta.

KTO SKORZYSTA Z USTAWY

Przepisy ustawy stosuje się w szczególności do osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, jeśli prowadzą one we własnym imieniu działalność gospodarczą. Obejmuje ona również wspólników spółek cywilnych.

Aby skorzystać z udogodnień mających załagodzić skutki kryzysu, przedsiębiorca musi spełnić kilka dodatkowych warunków. Pierwszym z nich jest wykazanie spadku obrotów ze sprzedaży. Spadek ten może być liczony w ujęciu ilościowym, tj. pod względem sprzedanych produktów lub usług, oraz w ujęciu wartościowym - biorąc pod uwagę wysokość przychodów ze sprzedaży. Nie może on jednak być mniejszy niż o 25 proc. Przy obliczaniu spadku obrotów należy wziąć pod uwagę ciąg 3 kolejnych miesięcy po 1 lipca 2008 r. i porównać je do tych samych 3 miesięcy w okresie od 1 lipca 2007 r. do 30 czerwca 2008 r. Przedsiębiorca nie może zalegać z opłacaniem podadców ani składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. To samo dotyczy składek na FGSP oraz Fundusz Pracy. Istnieją jednak wyjątki od tej zasady. Pierwszym jest sytuacja, gdy pracodawca zawarł porozumienie w sprawie spłaty zadłużenia i terminowo opłaca raty lub korzysta z odroczenia terminu płatności. Drugim - gdy zaleganie w regulowaniu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz FGSP i Fundusz Pracy powstało za okres rozliczeniowy po 1 lipca 2008 r., a program naprawczy przewiduje pełną spłatę tych zobowiązań. Wnioskodawca musi także opracować na kolejny rok program naprawczy, który uprawdopodobni poprawę kondycji finansowej jego firmy.

PRZEJŚCIOWA POMOC

W okresie od 22 sierpnia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. pomoc na podstawie niniejszej ustawy udzielana jest na zasadach, o których mowa w Komunikacie Komisji - Tymczasowe wspólnotowe ramy prawne w zakresie pomocy państwa ułatwiające dostęp do finansowania w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego. Natomiast od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. - na zasadach pomocy de minimis, to znaczy, że kwota wsparcia nie będzie mogła przekroczyć 200 tys. euro w okresie 3 lat budżetowych, a 100 tys. euro w przypadku firm działających w sektorze drogowym. Ustawa wyszczególnia również sytuacje, w których pomoc przejściowa nie może być udzielana! Pomoc powyższa będzie udzielana do 31 grudnia 2011 r.

ŚWIADCZENIA DLA PRACOWNIKÓW

Pracownikowi, który wyrazi pisemną zgodę na objęcie go przestojem ekonomicznym, przysługuje łącznie nie dłużej niż przez 6 miesięcy:
- zasiłek z FGSP w wysokości 504,20 zł albo stypendium przysługujące w czasie doszkalania (z funduszu pracy) oraz
- wynagrodzenie.
Obie te kwoty łącznie muszą być równe wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. To samo dotyczy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy - należy jednak uwzględnić także przepracowane przez niego godziny. Natomiast w przypadku zbiegu prawa pracownika do:
- zasiłku w wysokości 504,20 zł,
- częściowego zrekompensowania obniżenia wymiaru czasu pracy,
- stypendium otrzymywanego w czasie doszkalania,
- innego świadczenia z tytułu zatrudnienia, szkolenia albo studiów podyplomowych, finansowanego ze środków publicznych
- należy się wyłącznie jedno wyższe świadczenie. W przypadku jednakowej wysokości tych świadczeń - świadczenie przyznane wcześniej.

PROCEDURA PRZYZNAWANIA ŚWIADCZEŃ

Przedsiębiorca w przejściowych trudnościach finansowych składa kierownikowi Biura Terenowego FGŚR właściwego ze względu na jego siedzibę, wniosek o udzielenie dopłat do pensji. Kierownik przekazuje go niezwłocznie:
- ministrowi SKARBU PAŃSTWA - w odniesieniu do przedsiębiorstwa państwowego albo spółki z udziatem Skarbu Państwa,
- marszałkowi województwa - w odniesieniu do mikroprzedsiębiorcy, małego albo średniego przedsiębiorcy,
- ministrowi gospodarki - w odniesieniu do pozostałych przedsiębiorców.

Do wniosku pracodawca dołącza:
- dokumenty potwierdzające przejściowe trudności finansowe,
- program naprawczy,
- oświadczenie o niekorzystaniu dotychczas przez pracowników z wnioskowanych form pomocy,
- zgodę pracownika na objęcie przestojem. Wymienione powyżej organy w zakresie swoich właściwości wydają zaświadczenie, które potwierdza, że przedsiębiorca spełnia warunki, by móc otrzymać świadczenia z FGŚP oraz z Funduszu Pracy.

Pomoc wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem podlega natychmiastowemu zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia następnego po dniu wypłaty. Dofinansowanie nie może obejmować pracowników objętych przestojem, którzy pobierają zasiłek chorobowy albo z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

OCHRONA PRACOWNIKÓW

Przedsiębiorca w przejściowych trudnościach finansowych nie może wypowiedzieć umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika. Dotyczy to okresu pobierania przez niego zasiłku lub stypendium oraz do 6 miesięcy po ustaniu wypłacania pomocy.

W przypadku zasiłku w kwocie 504,20 zł oraz stypendium, po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych potrąca się składki na ubezpieczenia społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także należności alimentacyjne (na zasadach określonych w kodeksie pracy). Natomiast w okresie od dnia złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości do dnia wydania przez sąd postanowienia w sprawie ogłoszenia upadłości, pracodawca może już wtedy złożyć do kierownika Biura Terenowego FGSP wniosek o wypłatę zaliczek przeznaczonych na zaległe wypłaty dla pracowników. Zaliczki te nie mogą być wyższe niż minimalne wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu jej wypłaty. Są one wypłacane bezpośrednio pracownikowi.

DOFINANSOWANIE SZKOLEŃ

Przedsiębiorca w przejściowych trudnościach finansowych może złożyć wniosek do starosty o dofinansowanie z Funduszu Pracy:
- kosztów szkolenia pracowników skierowanych za okres nieprzekraczający 6 miesięcy albo
- kosztów studiów podyplomowych skierowanych pracowników za okres nieprzekraczający 12 miesięcy.

Muszą one być uzasadnione obecnymi lub przyszłymi potrzebami danego pracodawcy. Wysokość dofinansowania wynosi na jedną osobę do 80 proc. kosztów szkolenia lub studiów podyplomowych. Nie może to być jednak więcej niż 300 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Kierując pracownika na szkolenie lub studia podyplomowe, pracodawca musi zawrzeć z nim umowę określającą prawa i obowiązki stron. Natomiast jeżeli pracownik z jego winy nie ukończy szkolenia lub studiów podyplomowych, przedsiębiorca musi zwrócić staroście otrzymane z Funduszu Pracy dofinansowanie. W takiej sytuacji pracownik zobowiązany jest do zwrotu tej kwoty. W czasie wspomnianego dokształcania pracownikowi przysługuje stypendium finansowane także ze środków Funduszu Pracy. Jest ono wypłacane przez przedsiębiorcę w okresie:
- obniżonego wymiaru czasu pracy - w wysokości 504,20 zł,
- przestoju ekonomicznego - w wysokości do 504,20 zł,
jednak z uwzględnieniem wymiaru jego czasu pracy.

Takie stypendium stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Starosta może przy tym sfinansować naliczone od wypłaconych stypendiów składki na ubezpieczenia społeczne pracowników, należne od pracodawcy na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przedsiębiorca w przejściowych trudnościach jest zobowiązany przekazać powiatowemu urzędowi pracy listy pracowników zawierającej m.in. ich imiona, nazwiska, numery PESEL i miejsca zamieszkania, skierowanych na szkolenie lub studia podyplomowe, objętych obniżonym wymiarem czasu pracy albo przestojem ekonomicznym.

Ustawa z 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dła pracowników i przedsiębiorców (DzUz 2009 r. nr 125, poz. 1035)

NATALIA POLOCZEK