Gazeta Prawna

Pracodawcy muszą czasem okresowo zwiększyć stan zatrudnienia. Jeśli zdecydują się na zawarcie umowy o pracę, zobowiązani są do opłacania za pracownika wszystkich składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Przez zawarcie umowy cywilnoprawnej mogą zmniejszyć koszty zatrudnienia.

Czy zawsze trzeba ubezpieczyć pracownika

Zatrudniliśmy na okres wakacji, na podstawie umowy o pracę, opiekuna kolonii. Osoba ta jest nauczycielem. Czy musimy za nią opłacać składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne?

Tak. Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę podlega zawsze obowiązkowo wszystkim ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu. Obowiązek ubezpieczeń istnieje od dnia nawiązania do dnia ustania stosunku pracy. Nie ma znaczenia, czy zatrudniona osoba równocześnie ma inne tytuły do ubezpieczeń, np. wykonuje już inną umowę o pracę. Nie jest także istotny rodzaj zawartej umowy o pracę - na okres próbny, czas określony, nieokreślony czy też na zastępstwo. Zawarcie każdej z wymienionych umów rodzi obowiązek zgłoszenia pracownika do ubezpieczeń oraz opłacania za niego wszystkich składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
Z uwagi na powyższe zatrudniona osoba powinna zostać zgłoszona do ubezpieczeń na druku ZUS ZUA z kodem 01 10 XX. Zgłoszenie do ubezpieczeń powinno nastąpić w terminie siedmiu dni od dnia nawiązania stosunku pracy. Oczywiście od przychodu, który pracownik będzie otrzymywał, powinny być naliczane składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Podstawa prawna
Art 6 ust 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

Czy umowa zlecenia jest oskładkowana

W sierpniu zatrudnimy na podstawie umowy zlecenia osobę, która jest naszym pracownikiem. W okresie swojego urlopu wypoczynkowego zgodziła się ona na wykonywanie dodatkowych obowiązków. Oczywiście przedmiotem umowy zlecenia będzie inny zakres prac niż osoba ta wykonuje jako pracownik. Czy od umowy zlecenia trzeba opłacać wszystkie składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne?

Tak. W okresie urlopu wypoczynkowego pracownik podlega obowiązkowo wszystkim ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu. Decydując się na zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia (także umowy o dzieło) własnego pracownika, pracodawca musi pamiętać, iż w zakresie ubezpieczeń społecznych obowiązuje szersza definicja pojęcia pracownik. Za pracownika uważa się bowiem oprócz osoby pozostającej w stosunku pracy również wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu, o dzieło -jeżeli umowy takie zostały zawarte z własnym pracodawcą lub praca na podstawie tych umów jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy.
Zawierając powyższe umowy, pracodawca nie dokonuje dodatkowego zgłoszenia zatrudnionej osoby do ubezpieczeń, tylko przychód, jaki jest mu wypłacany, wykazuje w raporcie ZUS RCA (z kodem 01 10 XX) wraz z wynagrodzeniem z umowy o pracę. Od tak ustalonej podstawy nalicza i opłaca składki na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne. Przychód z umowy zlecenia jest więc w zakresie naliczania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne traktowany jak przychód z umowy o pracę.

Podstawa prawna
Art. 8 ust 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

Czy opłacać składki od umowy o dzieło

Chcemy na jeden miesiąc zatrudnić na podstawie umowy o dzieło tłumacza języka angielskiego. Osoba ta jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w innej firmie. Czy po zawarciu umowy o dzieło trzeba będzie opłacać składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne?

Nie. Strony (zamawiający i przyjmujący zamówienie) chętnie zawierają umowę o dzieło, gdyż nie stanowi ona samoistnego tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi oraz ubezpieczeniem zdrowotnym. Trzeba jednak pamiętać o pewnym wyjątku -zawarcie takiej umowy będzie się wiązało z obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne, jeżeli zostanie ona podpisana z własnym pracownikiem lub jeżeli w ramach tej umowy praca będzie wykonywana na rzecz własnego pracodawcy.
Z uwagi na powyższe w analizowanej sytuacji nie należy opłacać od umowy o dzieło składek ani na ubezpieczenia społeczne, ani zdrowotne.

Podstawa prawna
Art 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

Czy płacić składki w czasie urlopu

Od 10 do 31 sierpnia zatrudniamy na podstawie umowy zlecenia pracownicę, która od dwóch lat przebywa na urlopie wychowawczym. Czy w takiej sytuacji należy umowę zlecenia w zakresie opłacania składek potraktować jako umowę o pracę?

Nie. Statusu własnego pracownika nie ma osoba przebywająca na urlopie wychowawczym, bezpłatnym lub pobierająca zasiłek macierzyński. W okresie przebywania na wymienionych urlopach stosunek pracy ulega swoistemu zawieszeniu - pracownik nie świadczy pracy, a pracodawca nie wypłaca mu wynagrodzenia.
Gdy zatem umowa zlecenia zostanie zawarta z pracownicą korzystającą z urlopu wychowawczego, pracodawca powinien zgłosić ją do ubezpieczeń jako zleceniobiorcę. Osoba zatrudniona na podstawie umowy zlecenia podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu - gdy pracę wykonuje w siedzibie lub miejscu prowadzenia działalności zleceniodawcy, oraz zdrowotnemu. Dobrowolne dla zleceniobiorcy jest ubezpieczenie chorobowe.
Wyjaśnić trzeba, że w okresie wykonywania umowy zlecenia zatrudniana osoba nie będzie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym. Wobec tego podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z urlopu wychowawczego ulega w sierpniu proporcjonalnemu zmniejszeniu. Kwotę minimalnego wynagrodzenia 1276 zł należy podzielić przez liczbę dni miesiąca (31) i pomnożyć przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniom (9). Od tak ustalonej podstawy należy wykazać składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Oczywiście składka zdrowotna powinna zostać wykazana od pełnej podstawy tj. od 420 zł.

Podstawa prawna
Art 6 ust 1 pkt 4, art 9 ust 6, art 18 ust Sb ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. 0z.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

Czy składki zalezą od pensji z umowy o pracę

Chcemy zawrzeć umowę zlecenia z osobą, która w innej firmie jest zatrudniona na pełny etat. Czy od tej umowy trzeba będzie opłacić tylko składkę na ubezpieczenie zdrowotne?

Tak. Pracownik, którego wynagrodzenie z umowy o pracę jest równe co najmniej minimalnemu i który równocześnie w innej firmie wykonuje umowę zlecenia, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z umowy o pracę. Z tytułu umowy zlecenia ubezpieczenia emerytalne i rentowe są dobrowolne. Oczywiście z umowy zlecenia obowiązkowa jest składka na ubezpieczenie zdrowotne.
Podkreślić trzeba, że przy ustalaniu obowiązku ubezpieczeń z innych tytułów znaczenie ma wynagrodzenie określone w umowie o pracę, a nie wynagrodzenie wypłacone w danym miesiącu.

Podstawa prawna
Art 9 ust 1-1a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

Czy ubezpieczyćstudenta zleceniobiorcę

Od 10 do 31 sierpnia zatrudniamy na podstawie umowy zlecenia studenta studiów wieczorowych. Ma on 25 lat. Czy opłacać za zleceniobiorcę składki?

Nie. Ubezpieczeniom społecznym oraz zdrowotnemu z tytułu wykonywania umowy zlecenia nie podlegają studenci do ukończenia 26 lat. Dla zleceniodawcy nie ma znaczenia, czy zleceniobiorca jest studentem studiów dziennych, zaocznych, wieczorowych, jak również czy uczelnia jest placówką państwową czy też prywatną.
Od powyższej zasady jest jednak wyjątek -gdy student wykonujący pracę na podstawie umowy zlecenia pozostaje równocześnie ze zleceniodawcą w stosunku pracy albo na podstawie umowy zlecenia wykonuje pracę na rzecz własnego pracodawcy, od umowy tej trzeba opłacać wszystkie składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. W przedstawionej sytuacji umowa zlecenia w zakresie ubezpieczeń społecznych traktowana jest jako umowa o pracę.

Podstawa prawna
Art 6 ust 4, art 8 ust 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

Czy opłacać wszystkie składki za emeryta

Od połowy sierpnia chcemy zawrzeć umowę zlecenia z emerytem, który w innej firmie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na 1/5 etatu. Złożył nam oświadczenie, że jego miesięczne wynagrodzenie wynosi 400 zł. Czy w takiej sytuacji zgłosić go z tytułu umowy zlecenia do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych?

Nie. Emeryt, który jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę oraz dodatkowo w innej firmie na podstawie umowy zlecenia (która nie jest wykonywana na rzecz pracodawcy), z umowy zlecenia podlega dobrowolnym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Ubezpieczenia te są dla niego dobrowolne również wówczas, gdy wynagrodzenie z umowy o pracę jest niższe od minimalnego. Jeśli zatem zleceniobiorca nie złoży wniosku o objęcie go dobrowolnymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, z umowy zlecenia powinien zostać zgłoszony wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego.

Podstawa prawna
Art. 9 ust. 4a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.). Art 66 ust 1e ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Czy płacić składki od dwóch umów zleceń

Mamy zamiar zatrudnić na podstawie umowy zlecenia osobę, którą już z inną firmą łączy umowa zlecenia. Wynagrodzenie z tej umowy jest jednak niższe od minimalnego. Czy w takiej sytuacji od umowy zlecenia, którą będzie wykonywał u nas zleceniobiorca, konieczne jest opłacenie składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe?

Nie. Osoba, która równocześnie wykonuje dwie umowy zlecenia, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlega z pierwszej umowy. Z drugiej ubezpieczenia emerytalne i rentowe są dla niej dobrowolne, a obowiązkowe jest tylko ubezpieczenie zdrowotne.
Należy podkreślić, iż zleceniobiorca, dokonując wyboru umowy, z której chce podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom, nie jest ograniczony wysokością uzyskiwanego z tych umów wynagrodzenia. Zawierając drugą umowę zlecenia, może więc zmienić tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń, mimo że uzyskiwany z niej przychód będzie niższy niż z pierwszej. Od obu umów konieczne jest zapłacenie składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawa prawna
Art 9 ust 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

MICHAŁ JAROSIK