Gazeta Prawna

Jak ustalić liczbę niepełnosprawnych pracowników

PYTANIE
Czy przy obliczaniu wysokości wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych można potraktować jako osobę niepełnosprawną pracownika, który nie udokumentował swojej niepełnosprawności?

ODPOWIEDŹ
Nie. Nieprzedłożenie przez pracownika orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uniemożliwia zawarcie z nim stosunku pracy jako z osobą niepełnosprawną.

WYJAŚNIENIE
Jeżeli pracodawca zatrudnia co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, to zasadniczo ciąży na nim obowiązek dokonywania miesięcznych wpłat na PFRON, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia oraz liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6%, a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Z wpłat zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%.
Osobą niepełnosprawną jest osoba posiadająca ubytek stanu zdrowia oraz orzeczenie o zakwalifikowaniu do jednego z trzech stopni niepełnosprawności.
Obowiązek i wysokość wpłat na PFRON są uzależnione od rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Należy jednak pamiętać, że pracodawca zawiera (lub zmienia) stosunek pracy z osobą niepełnosprawną, a więc z osobą o orzeczonym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji gdy obie strony są świadome istnienia niepełnosprawności pracownika (wynika to z okazanego orzeczenia, składanego do akt osobowych). Natomiast brak przedłożenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uniemożliwia zawarcie stosunku pracy z osobą niepełnosprawną - mimo że ta osoba może być faktycznie niepełnosprawna. Jeżeli zaś dana osoba była zatrudniona jako pełnosprawna, na zasadach ogólnych, to nie można żądać zmiany jej statusu za wcześniejszy okres, gdyż według ówczesnych okoliczności była osobą zatrudnioną prawidłowo (wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 września 2005 r., III SA/Wa 910/05, niepubl.).

PODSTAWA PRAWNA
art. 1, art 3 i art. 21 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2008 r. nr 14, poz. 92 z późn. zm.).

Jak uzyskać zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy

PYTANIE
Czy zatrudnianie osoby niepełnosprawnej przez co najmniej 36 miesięcy, konieczne dla uzyskania zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy, oznacza konieczność zawarcia z nią umowy na czas określony

ODPOWIEDŹ
Nie. Obowiązek zatrudniania osoby niepełnosprawnej przez co najmniej 36 miesięcy nie oznacza wymogu zawierania umów o pracę na czas określony.

WYJAŚNIENIE
Pracodawca, który przez okres co najmniej 36 miesięcy zatrudni osobę niepełnosprawną zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotna albo poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu, może otrzymać, na swój wniosek - ze środków PFRON - zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy do wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia (zwrotu takich kosztów dokonuje starosta na warunkach i w wysokości określonych w umowie zawartej z pracodawcą). Jeżeli okres zatrudnienia osoby niepełnosprawnej będzie krótszy niż 36 miesięcy, to pracodawca ma obowiązek zwrócić PFRON za pośrednictwem starosty środki w wysokości równej 1/36 ogólnej kwoty zwrotu za każdy miesiąc brakujący do upływu wskazanego wyżej okresu, jednak w wysokości nie mniejszej niż 1/6 tej kwoty.
Obowiązek zatrudniania osoby niepełnosprawnej przez okres co najmniej 36 miesięcy nie oznacza jednak wymogu zawierania umów o pracę na czas określony. Taka regulacja pozostawia woli stron ustalenie terminowego albo bezterminowego charakteru zawieranej umowy o pracę, a w przypadku zawarcia umowy na czas określony nie jest wyłączone stosowanie art. 251 kodeksu pracy (wyrok SN z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt 1 PK 693/03, OSNP z 2005 r. nr 11, poz. 158).

PODSTAWA PRAWNA
art. 26e ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2008 r. nr 14, poz. 92 z późn. zm.).


Jakie dokumenty potwierdzają status osoby niepełnosprawnej

PYTANIE
Pracownik przedłożył pracodawcy orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz wyrok sądu, który zmienia to orzeczenie. Czy w tej sytuacji jego status jako osoby niepełnosprawnej potwierdzają oba te dokumenty Jakie znaczenie ma przedstawiona przez pracownika legitymacja osoby niepełnosprawnej

ODPOWIEDŹ
Dokumentami potwierdzającymi status pracownika jako osoby niepełnosprawnej są wyrok sądu oraz orzeczenie zespołu w części nieobjętej rozstrzygnięciem sądu zawartym w wyroku. Legitymacja osoby niepełnosprawnej potwierdza zaś posiadanie przez pracownika tych dokumentów.

WYJAŚNIENIE
Zgodnie z ustawą o niepełnosprawnych o niepełnosprawności orzekają: powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności -jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności -jako druga instancja. Od orzeczenia wojewódzkiego zespołu przysługuje natomiast odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Jeżeli, po rozpatrzeniu odwołania od orzeczenia wydanego przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, sąd uwzględni żądanie strony i ustali stopień niepełnosprawności, to podstawą do traktowania danej osobyjako niepełnosprawnej będzie taki wyrok sądu. Jeżeli natomiast pracownik uzyska wyrok częściowo modyfikujący orzeczenie wojewódzkiego zespołu dotyczące niepełnosprawności, to dokumentami potwierdzającymi status pracownika jako osoby niepełnosprawnej będą wyrok sądu i orzeczenie zespołu w części nieobjętej rozstrzygnięciem sądu zawartym w wyroku (w obowiązującym stanie prawnym brak jest bowiem procedury wpisywania" wyroków sądowych w orzeczenia o stopniu niepełnosprawności).
Podstawą do korzystania z ulg i uprawnień przysługujących osobom niepełnosprawnym jest orzeczenie wydane przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności (lub/oraz wyrok sądu). Natomiast potwierdzeniem posiadania takiego dokumentu jest legitymacja osoby niepełnosprawnej. Organem uprawnionym do wydania legitymacji jest starosta. Wydanie legitymacji następuje z urzędu, ale symbol przyczyny niepełnosprawności wpisuje się do niej na wniosek osoby zainteresowanej.

PODSTAWA PRAWNA
art. 6 ust. 1 i art. 6c ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2008 r. nr 14, poz. 92 z późn. zm.), § 35 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. nr 139, poz. 1328).


Kiedy można otrzymać zwrot dodatkowych kosztów administracyjnych

PYTANIE
Pracodawca mający status zakładu pracy chronionej chciałby ubiegać się o zwrot - ze środków PFRON - dodatkowych kosztów administracyjnych wynikających z zatrudniania osób niepełnosprawnych. Czy o zwrot takich kosztów można ubiegać się także w przypadku powierzenia czynności administracyjnych osobie niebędącej pracownikiem (np. biuru świadczącemu takie usługi)

ODPOWIEDŹ
Nie. Zwrot takich dodatkowych kosztów jest możliwy tylko w przypadku, gdy osobą wykonującą dodatkowe czynności administracyjne jest pracownik wnioskodawcy.

WYJAŚNIENIE
Pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej może, na swój wniosek, otrzymać ze środków PFRON m.in. zwrot dodatkowych kosztów administracyjnych wynikających z zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Kosztami administracyjnymi kwalifikującymi się do objęcia refundacją są udokumentowane dodatkowe koszty zatrudnienia pracowników obsługujących realizację uprawnień pracowników niepełnosprawnych i pracodawców, wynikających z ustawy o niepełnosprawnych (nie mogą to być zatem koszty realizacji uprawnień wynikających z innych przepisów - np. prawa pracy). Koszty administracyjne dotyczą zatem tylko pracowników wnioskodawcy. Nie mogą to być natomiast koszty usług zleconych podmiotom zewnętrznym. Natomiast w przypadku pracowników administracyjnych będących osobami niepełnosprawnymi, na które pracodawca otrzymuje dofinansowanie do wynagrodzenia, do refundacji należy przedstawiać jedynie część płacy, w zakresie niepokry-tym tym dofinansowaniem.

PODSTAWA PRAWNA
art. 32 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2008 r. nr 14, poz. 92 z późn. zm.), § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 kwietnia 2009 r. w sprawie pomocy finansowej udzielanej pracodawcom prowadzącym zakłady pracy chronionej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. nr 70, poz. 603).