Czym jest alterpraca?
Alterpraca obejmuje alternatywne formy zatrudnienia, inne niż praca standardowa wykonywana na pełnym etacie na podstawie umowy zawartej na czas nieokreślony, w stałym miejscu pracy i w regularnych godzinach…
Dowiedz się więcej »
Kraje Unii Europejskiej, wzorując się na USA, wprowadzają takie rozwiązania prawne, które ich firmom i obywatelom pozwalają łatwiej dopasowywać się do szybko zachodzących zmian popytu, a dzięki temu też osiągać wysoką produktywność i jednocześnie zapewniać, że praca jest dostępna dla coraz większej grupy obywateli.
Na czym polegają te zmiany?
Głównie na tym, że tradycyjne sposoby wykonywania pracy zawodowej – czyli w zakładzie pracy na stanowisku zorganizowanym przez pracodawcę, na tzw. pełnym etacie i na podstawie umów o pracę zawartych na czas nieokreślony, których rozwiązanie jest obwarowane spełnieniem wielu dodatkowych warunków – dotyczą coraz mniejszej liczby pracujących. Pojawiają się zaś nowe, alternatywne formy zatrudnienia. Są one z pewnością jednym ze sposobów zwiększania liczby pracujących, co jest konieczne ze względu na zmiany struktury wieku ludności.
Przewidywane dla najbliższych trzech dekad zmiany struktury wieku czynią wzrost zatrudnienia zagadnieniem newralgicznym dla całej Europy. Wynika to nie tylko z to z faktu, że Europa jest kontynentem najstarszym demograficznie, tzn. ma najwyższy odsetek osób w wieku 60 lat i więcej (21% w 2007 r. wobec 17% w Ameryce Północnej i 5% w Afryce, por. UN 2007) i jednocześnie najniższy udział osób najmłodszych w wieku 0-14 lat (16% w 2007 r. wobec 21% w Ameryce Północnej i 41%). Decydują o tym przede wszystkim dwie cechy zmian struktur wieku:
Rys. 2 Roczne tempo zmian liczby ludności w wieku 65+ oraz 15-64 lata, UE 25, 2000-2040
Według przewidywań długookresowych Eurostatu z 2004 r. Polska wraz z Litwą i Słowacją należą do krajów, dla których oczekiwany jest najsilniejszy spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym w okresie 2005-2050 (o ponad 20%), zaś udział osób w wieku 55-64 wzrośnie najsilniej (o ponad 10%). Przewidywane zmiany liczby ludności w wieku produkcyjnym oraz poprodukcyjnym będą w Polsce szczególnie silne w okresie do 2025 roku ze względu na występowanie niżów i wyżów demograficznych. Te zmiany spowodują, że liczba osób w wieku poprodukcyjnym przypadająca na 100 osób wieku produkcyjnym będzie silnie rosła w latach 2010-2025: z 25 do 42 osób, a całkowite obciążenie wzrośnie z 55 do 73 osób w wieku nieprodukcyjnym przypadających na 100 osób w wieku produkcyjnym.
By przeciwdziałać skutkom zmian struktury wieku ludności, negatywnym dla rynku pracy i gospodarki, trzeba zwiększać zatrudnienie i wzrost jego produktywności. Takie zadania sformułowano w Europejskiej Strategii Zatrudnienia oraz Strategii Lizbońskiej. Dotyczą one zwiększenia zatrudnienia grup ludności słabo zaangażowanych na rynku pracy – głównie kobiet, osób w starszych grupach wieku produkcyjnego (55-64 lata) oraz osób niepełnosprawnych. Do 2010 r. stopa zatrudnienia kobiet powinna wzrosnąć do 60%, stopa zatrudnienia osób w wieku 55-64 lata do 50%, a ogólna stopa zatrudnienia do 70%.
Na czym polegają te zmiany?
Głównie na tym, że tradycyjne sposoby wykonywania pracy zawodowej – czyli w zakładzie pracy na stanowisku zorganizowanym przez pracodawcę, na tzw. pełnym etacie i na podstawie umów o pracę zawartych na czas nieokreślony, których rozwiązanie jest obwarowane spełnieniem wielu dodatkowych warunków – dotyczą coraz mniejszej liczby pracujących. Pojawiają się zaś nowe, alternatywne formy zatrudnienia. Są one z pewnością jednym ze sposobów zwiększania liczby pracujących, co jest konieczne ze względu na zmiany struktury wieku ludności.
Przewidywane dla najbliższych trzech dekad zmiany struktury wieku czynią wzrost zatrudnienia zagadnieniem newralgicznym dla całej Europy. Wynika to nie tylko z to z faktu, że Europa jest kontynentem najstarszym demograficznie, tzn. ma najwyższy odsetek osób w wieku 60 lat i więcej (21% w 2007 r. wobec 17% w Ameryce Północnej i 5% w Afryce, por. UN 2007) i jednocześnie najniższy udział osób najmłodszych w wieku 0-14 lat (16% w 2007 r. wobec 21% w Ameryce Północnej i 41%). Decydują o tym przede wszystkim dwie cechy zmian struktur wieku:
- oczekiwany skokowy wzrost liczby osób starszych po 2010 r. wskutek osiągania starszego wieku przez generacje powojennego wyżu urodzeń,
- spadek liczby osób w wieku 15-59 lat (15-64 lata), równoległy do wzrostu liczby osób starszych.
Rys. 2 Roczne tempo zmian liczby ludności w wieku 65+ oraz 15-64 lata, UE 25, 2000-2040
Według przewidywań długookresowych Eurostatu z 2004 r. Polska wraz z Litwą i Słowacją należą do krajów, dla których oczekiwany jest najsilniejszy spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym w okresie 2005-2050 (o ponad 20%), zaś udział osób w wieku 55-64 wzrośnie najsilniej (o ponad 10%). Przewidywane zmiany liczby ludności w wieku produkcyjnym oraz poprodukcyjnym będą w Polsce szczególnie silne w okresie do 2025 roku ze względu na występowanie niżów i wyżów demograficznych. Te zmiany spowodują, że liczba osób w wieku poprodukcyjnym przypadająca na 100 osób wieku produkcyjnym będzie silnie rosła w latach 2010-2025: z 25 do 42 osób, a całkowite obciążenie wzrośnie z 55 do 73 osób w wieku nieprodukcyjnym przypadających na 100 osób w wieku produkcyjnym.
By przeciwdziałać skutkom zmian struktury wieku ludności, negatywnym dla rynku pracy i gospodarki, trzeba zwiększać zatrudnienie i wzrost jego produktywności. Takie zadania sformułowano w Europejskiej Strategii Zatrudnienia oraz Strategii Lizbońskiej. Dotyczą one zwiększenia zatrudnienia grup ludności słabo zaangażowanych na rynku pracy – głównie kobiet, osób w starszych grupach wieku produkcyjnego (55-64 lata) oraz osób niepełnosprawnych. Do 2010 r. stopa zatrudnienia kobiet powinna wzrosnąć do 60%, stopa zatrudnienia osób w wieku 55-64 lata do 50%, a ogólna stopa zatrudnienia do 70%.
